SKDM’de “Acil Fren” Tartışması: Önerilen Madde 27a Ne Getiriyor, Neden Gübre Üzerinden Konuşuluyor?
Avrupa Komisyonu, 8 Ocak 2026 tarihinde SKDM mevzuatına eklenmesi önerilen Madde 27a hakkında bir soru-cevap metni yayımladı. Metin, SKDM’nin belirli ürünlerde fiyatlar üzerinden AB iç pazarında ciddi zarara yol açması halinde, Komisyonun devreye alabileceği “acil fren” yaklaşımını açıklıyor.
Komisyonun soru-cevap metni ne diyor?
-
Özetle üç mesaj var: Bugünkü kurallarda kapsamdan çıkarma yok. Mevcut SKDM düzenlemesi, ürünlerin uygulama kapsamından çıkarılmasına veya uygulamanın durdurulmasına izin vermiyor; ürün listesinin (Ek I) değişmesi normalde yasama süreci gerektiriyor.
-
Madde 27a kabul edilirse geçici kapsam dışı bırakma mümkün olabilir. Komisyon, bir ürünün Ek I’de yer almasının, fiyat etkisi nedeniyle ciddi ve öngörülemeyen koşullar altında iç pazarda ciddi zarar doğurduğuna kanaat getirirse, o ürünü geçici olarak kapsam dışına alabilecek; bunu yetki devri düzenlemesi ile yapabilecek.
-
Geriye dönük uygulama mümkün. Komisyon, böyle bir kapsam dışı bırakmanın geriye dönük sonuç doğurabileceğini açıkça belirtiyor.
Komisyon, böyle bir kapsam dışı bırakmanın geriye dönük sonuç doğurabileceğini açıkça belirtiyor.
Sertifika tarafında ise Komisyon, sertifikaların 1 Şubat 2027’den önce satın alınamayacağını vurguluyor. Bu nedenle 2026 için geriye dönük bir karar olsa bile, 2026 döneminde “sertifika iadesi” gündeme gelmiyor; sertifika satın alınabilen dönemden sonra etkili olacak bir kapsam değişikliği halinde iade mekanizmasının ayrıca düzenlenmesi gerekeceği belirtiliyor.
Peki bu tartışma neden gübre ve çiftçiler üzerinden büyüdü?
AB tarım bakanları toplantısının sonuç belgesi, gübre fiyatlarının istikrar kazanmasına rağmen 2020’ye göre yaklaşık %60 daha yüksek seyrettiğini; gübrenin bulunabilirliği ve karşılanabilirliğinin gıda güvenliği açısından kritik olduğunu vurguluyor.
Aynı belgede, Komisyonun iki paralel hat izlediği görülüyor:
-
Gübre dahil belirli ürünlerde iç pazar etkisini izleyip, koşullar oluşursa geçici durdurma imkânı sağlayabilecek bir çerçeve (Madde 27a).
-
Kısa vadede çiftçi maliyetlerini dengelemek amacıyla amonyak ve üre başta olmak üzere bazı gübre kalemlerinde standart gümrük vergilerinin geçici olarak kaldırılması; bunun SKDM maliyetleriyle benzer büyüklükte bir dengeleme yaratabileceği.
Üye devletler tarafında da baskı görünür: Reuters, Fransa’nın gübrede geçici rahatlama çağrısını ve çiftçi maliyetleri gerekçesini aktardı.
Sektöre kısa mesaj
Bu dosyada asıl risk, “maliyet” kadar belirsizlik. Madde 27a henüz kabul edilmiş bir kural değil; ancak tartışmanın kendisi bile fiyatlama ve sözleşme dili açısından yeni bir değişken yaratıyor. Bu dönemde, uyum hazırlıklarını sürdürürken sözleşmelerde maliyet yansıtma ve olası geriye dönük değişiklik senaryolarına ilişkin hükümleri netleştirmek kritik hale geliyor.
Daha fazla bilgi için [email protected] adresi üzerinden bizimle iletişime geçebilir veya özel ihtiyaçlarınızı değerlendirmek üzere bir görüşme planlayabilirsiniz.
